Kenapa Orang Jepun Tidak Memerlukan Agama
Senarai Bab
- Pengenalan: Jepun dan Hubungan dengan Agama
- Sejarah Agama di Jepun
- Shintoisme: Kepercayaan Asal Jepun
- Pengaruh Buddha dalam Kehidupan Jepun
- Agama dan Nasionalisme Jepun
- Sekularisme dalam Masyarakat Jepun
- Nilai-Nilai Jepun yang Menggantikan Agama
- Bagaimana Moraliti Dibentuk Tanpa Agama
- Peranan Budaya dan Tradisi dalam Masyarakat Jepun
- Teknologi dan Kemodenan: Faktor Pengurangan Kebergantungan kepada Agama
- Kajian Kes: Upacara dan Ritual Tanpa Kepercayaan Religius
- Pandangan Jepun terhadap Agama Luar
- Generasi Muda dan Kepercayaan di Jepun
- Jepun sebagai Model Sekularisme Dunia
- Kesimpulan: Apakah Jepun Benar-Benar Tidak Memerlukan Agama?
Pengenalan: Jepun dan Hubungan dengan Agama
Jepun adalah sebuah negara yang unik dari segi budaya dan sosialnya. Berbanding dengan banyak negara lain yang sangat bergantung kepada agama sebagai asas moral dan panduan hidup, Jepun memiliki hubungan yang lebih kompleks dan longgar dengan kepercayaan religius. Meskipun terdapat kehadiran agama seperti Shinto dan Buddha, majoriti rakyat Jepun tidak menganggap diri mereka sebagai penganut agama dalam erti kata tradisional.
Menurut pelbagai kajian, apabila ditanya tentang kepercayaan mereka, ramai rakyat Jepun akan mengatakan bahawa mereka "tidak beragama" (mushukyo). Namun, paradoksnya, mereka masih mengamalkan ritual keagamaan seperti berdoa di kuil, menyambut perayaan Shinto dan Buddha, serta menjalankan upacara kematian mengikut adat Buddha. Ini menimbulkan persoalan: Adakah orang Jepun benar-benar tidak memerlukan agama, atau adakah mereka hanya mempunyai cara berbeza dalam memahami dan mengamalkan kepercayaan?
Jepun mempunyai sejarah panjang dalam mengasimilasikan dan menyesuaikan agama dengan budaya mereka. Shinto, agama asli Jepun, tidak mempunyai kitab suci atau dogma yang ketat seperti agama-agama besar lain. Sebaliknya, ia berfokus pada kepercayaan kepada roh-roh (kami) dan hubungan harmoni antara manusia dan alam. Kemudian, Buddha diperkenalkan dari China dan Korea, membawa bersama falsafah yang lebih tersusun mengenai kehidupan, kematian, dan reinkarnasi. Kedua-dua agama ini wujud secara selari dalam masyarakat Jepun, tanpa konflik besar.
Namun, dalam beberapa abad terakhir, terutama selepas Perang Dunia Kedua, Jepun mengalami transformasi besar dalam cara masyarakat mereka melihat agama. Sekularisme semakin berkembang, dipengaruhi oleh faktor seperti modenisasi, pendidikan, dan kestabilan ekonomi. Dengan sistem nilai yang berasaskan kerja keras, keharmonian sosial, dan tanggungjawab kolektif, ramai orang Jepun merasakan bahawa mereka tidak memerlukan agama untuk mendapatkan panduan moral atau tujuan hidup.
Buku ini akan menyelami lebih dalam tentang bagaimana masyarakat Jepun mengekalkan struktur sosial dan nilai-nilai moral mereka tanpa pergantungan kuat kepada agama. Kita akan melihat bagaimana budaya, tradisi, dan sekularisme berperanan dalam membentuk kehidupan harian rakyat Jepun dan bagaimana pengalaman mereka mungkin menjadi model bagi masyarakat lain di dunia yang sedang menuju ke arah yang lebih sekular.
Sejarah Agama di Jepun
Jepun mempunyai sejarah agama yang kaya dan kompleks, dengan pelbagai kepercayaan yang saling berkait dan berkembang bersama perubahan zaman. Untuk memahami mengapa orang Jepun hari ini cenderung kepada sekularisme, kita perlu melihat kembali bagaimana agama muncul dan berkembang di negara ini.
Asal-Usul Shinto
Shinto merupakan agama asal Jepun yang berakar umbi sejak zaman purba. Ia tidak mempunyai pengasas, kitab suci atau dogma yang jelas, tetapi lebih merupakan satu set kepercayaan yang berasaskan kepada pemujaan roh-roh (kami) yang dipercayai mendiami alam semula jadi. Shinto menekankan kepentingan hubungan harmoni antara manusia dan alam, serta menjalankan pelbagai ritual untuk menghormati kami.
Shinto juga menjadi asas kepada kepercayaan bahawa maharaja Jepun adalah keturunan langsung daripada Amaterasu, dewi matahari dalam mitologi Shinto. Ini memberi agama Shinto peranan penting dalam politik dan struktur masyarakat Jepun pada zaman dahulu.
Kedatangan Buddha ke Jepun
Agama Buddha diperkenalkan ke Jepun dari China dan Korea sekitar abad ke-6 Masihi. Pada mulanya, ia mendapat tentangan daripada golongan konservatif yang ingin mengekalkan kepercayaan Shinto sebagai agama utama. Namun, dengan sokongan golongan bangsawan dan pemerintah, Buddha semakin diterima dan akhirnya menjadi sebahagian penting daripada budaya Jepun.
Sejak itu, agama Buddha berkembang dalam pelbagai mazhab seperti Zen, Pure Land, dan Nichiren, masing-masing membawa pendekatan yang berbeza dalam memahami kehidupan dan kematian. Upacara kematian di Jepun secara tradisional dikendalikan mengikut ajaran Buddha, dan banyak keluarga Jepun masih mengekalkan hubungan dengan kuil Buddha untuk tujuan ini.
Gabungan Shinto dan Buddha
Salah satu ciri unik dalam sejarah agama Jepun ialah bagaimana mereka menggabungkan Shinto dan Buddha dalam kehidupan seharian. Tidak ada pemisahan ketat antara kedua-dua agama ini. Sebagai contoh, ramai rakyat Jepun akan berdoa di kuil Shinto untuk memohon keberkatan dalam kehidupan, tetapi menggunakan kuil Buddha untuk upacara kematian dan penghormatan kepada nenek moyang.
Keadaan ini berterusan sehingga zaman Meiji (1868-1912), apabila kerajaan Jepun cuba untuk mengasingkan Shinto daripada Buddha dan menjadikannya sebagai agama negara. Langkah ini berkaitan dengan usaha nasionalisme yang ingin memperkukuhkan kedudukan maharaja sebagai ketua mutlak negara. Namun, selepas Perang Dunia Kedua, pemisahan antara agama dan negara kembali ditekankan dalam perlembagaan Jepun yang baharu.
Zaman Moden dan Sekularisme
Selepas Perang Dunia Kedua, Jepun mengalami perubahan besar dalam cara mereka melihat agama. Dengan perlembagaan baru yang menekankan kebebasan beragama dan pemisahan antara agama dan negara, Jepun menjadi semakin sekular. Pendidikan moden dan kemajuan ekonomi membawa kepada perubahan nilai, di mana moraliti tidak lagi bergantung kepada ajaran agama tetapi lebih kepada norma sosial dan etika kerja.
Hari ini, walaupun banyak rakyat Jepun masih mengambil bahagian dalam ritual agama seperti perayaan Shinto dan pengebumian Buddha, mereka tidak melihatnya sebagai amalan keagamaan dalam erti kata tradisional. Sebaliknya, ia lebih merupakan sebahagian daripada budaya dan warisan negara.
Shintoisme: Kepercayaan Asal Jepun
Shintoisme merupakan agama asal Jepun yang berkembang sejak zaman purba. Ia berasaskan kepercayaan kepada roh atau "kami" yang mendiami pelbagai unsur alam seperti gunung, sungai, pokok, dan matahari. Shintoisme tidak memiliki kitab suci khusus atau doktrin yang ketat seperti agama-agama besar lain, tetapi lebih kepada amalan ritual dan penghormatan kepada nenek moyang serta alam semula jadi.
Di Jepun, Shintoisme bukan sekadar agama tetapi juga sebahagian daripada budaya dan identiti nasional. Kuil-kuil Shinto (jinja) sering menjadi tempat ibadah serta pusat pelbagai perayaan seperti Hatsumode (lawatan ke kuil pada awal tahun) dan Shichi-Go-San (perayaan untuk kanak-kanak berusia tiga, lima, dan tujuh tahun). Shintoisme juga memainkan peranan penting dalam pelbagai upacara rasmi negara, termasuk pertabalan Maharaja Jepun.
Pengaruh Buddha dalam Kehidupan Jepun
Agama Buddha diperkenalkan ke Jepun dari China dan Korea sekitar abad ke-6 Masihi. Walaupun pada awalnya mendapat tentangan daripada golongan konservatif Shinto, Buddha akhirnya diterima dan malah bercampur dengan kepercayaan Shinto dalam bentuk "Shinbutsu-shūgō" (sinkretisme Shinto-Buddha).
Buddha bukan sahaja menjadi agama utama dalam aspek rohaniah tetapi juga mempunyai pengaruh besar dalam seni, falsafah, dan cara hidup masyarakat Jepun. Banyak kuil Buddha yang terkenal seperti Kuil Todai-ji di Nara dan Kiyomizu-dera di Kyoto masih menjadi tarikan utama sehingga kini.
Selain itu, upacara pengebumian di Jepun lebih banyak berasaskan tradisi Buddha berbanding Shinto, yang lebih berkaitan dengan kehidupan dan perayaan. Masyarakat Jepun juga sering mengamalkan konsep "agama berganda," di mana mereka mengikut tradisi Shinto untuk kelahiran dan perkahwinan, tetapi menggunakan ritual Buddha untuk pengebumian dan memperingati nenek moyang.
Agama dan Nasionalisme Jepun
Pada era Meiji (1868–1912), Shintoisme dijadikan agama negara sebagai sebahagian daripada usaha untuk mengukuhkan nasionalisme Jepun. Kerajaan Meiji memisahkan Shinto daripada pengaruh Buddha dan menjadikannya alat untuk mengukuhkan identiti bangsa serta kesetiaan kepada Maharaja.
Semasa Perang Dunia Kedua, Shintoisme digunakan untuk menyemai semangat patriotisme dan kesetiaan kepada negara. Tentera Jepun sering diajar bahawa Maharaja adalah keturunan dewa dan tugas mereka adalah untuk berkorban demi negara. Selepas kekalahan Jepun dalam perang, Amerika Syarikat memaksa negara itu untuk memisahkan agama daripada politik, dan Shintoisme tidak lagi menjadi agama negara secara rasmi.
Namun, unsur-unsur nasionalisme masih dapat dilihat dalam beberapa aspek kehidupan Jepun, seperti penghormatan kepada kuil Yasukuni yang memperingati tentera Jepun yang gugur. Kuil ini sering menjadi kontroversi kerana turut menghormati individu yang dianggap sebagai penjenayah perang oleh negara lain.
Sekularisme dalam Masyarakat Jepun
Jepun sering dianggap sebagai salah satu negara paling sekular di dunia. Walaupun agama seperti Shinto dan Buddha masih diamalkan, majoriti rakyat Jepun tidak menganggap diri mereka sebagai penganut agama yang taat. Sebaliknya, agama lebih dilihat sebagai sebahagian daripada budaya dan tradisi berbanding kepercayaan spiritual yang mendalam.
Salah satu faktor utama sekularisme di Jepun ialah pemisahan agama dan politik selepas Perang Dunia Kedua. Perlembagaan Jepun yang diperkenalkan pada tahun 1947 secara rasmi menegaskan kebebasan beragama dan melarang campur tangan negara dalam hal keagamaan. Hal ini mengukuhkan lagi sikap masyarakat Jepun yang tidak bergantung kepada agama dalam kehidupan seharian.
Tambahan pula, kehidupan moden di Jepun yang dipenuhi dengan tekanan kerja dan kepantasan perkembangan teknologi menjadikan amalan keagamaan semakin kurang relevan dalam kehidupan harian. Walaupun ramai orang masih mengunjungi kuil untuk perayaan dan upacara tertentu, mereka tidak menganggapnya sebagai satu keperluan rohani.
Nilai-Nilai Jepun yang Menggantikan Agama
Meskipun agama tidak lagi memainkan peranan utama dalam kehidupan masyarakat Jepun, pelbagai nilai budaya dan sosial telah menggantikannya sebagai panduan moral. Antara nilai yang sangat dihargai dalam masyarakat Jepun termasuk:
- Gaman (我慢) – Kesabaran dan ketahanan dalam menghadapi kesukaran.
- Omoiyari (思いやり) – Empati dan kepekaan terhadap perasaan orang lain.
- Ganbaru (頑張る) – Usaha bersungguh-sungguh untuk mencapai kejayaan.
- Reigi (礼儀) – Kesopanan dan etika dalam pergaulan harian.
- Chūgi (忠義) – Kesetiaan, yang sering dikaitkan dengan semangat Samurai.
Nilai-nilai ini telah menjadi asas moral masyarakat Jepun dan sering diajar sejak kecil melalui pendidikan dan pengaruh sosial. Dalam banyak kes, nilai-nilai ini memainkan peranan lebih besar daripada agama dalam membentuk tingkah laku dan pemikiran masyarakat Jepun.
Bagaimana Moraliti Dibentuk Tanpa Agama
Salah satu keunikan Jepun ialah bagaimana moraliti dalam masyarakat dapat dikekalkan tanpa pengaruh agama yang kuat. Di kebanyakan negara lain, agama sering menjadi asas kepada konsep moral dan etika. Namun, Jepun menunjukkan bahawa moraliti boleh dibentuk melalui faktor lain seperti:
- Pendidikan – Sistem pendidikan Jepun menekankan nilai disiplin, tanggungjawab, dan kerja keras sejak usia muda. Subjek seperti "shūshin" (pendidikan moral) diajar di sekolah untuk membentuk karakter pelajar.
- Budaya Kolektivisme – Masyarakat Jepun lebih mementingkan kesejahteraan kumpulan berbanding kepentingan individu, menjadikan mereka lebih cenderung untuk bertindak secara moral demi keharmonian sosial.
- Tekanan Sosial – Konsep seperti "haji" (rasa malu) dan "meiwaku" (tidak menyusahkan orang lain) berfungsi sebagai kawalan sosial yang kuat, mendorong individu untuk berkelakuan baik tanpa perlu bergantung kepada konsep dosa atau hukuman dari Tuhan.
Hasilnya, Jepun mempunyai kadar jenayah yang rendah dan masyarakat yang sangat berdisiplin walaupun agama tidak memainkan peranan utama dalam kehidupan harian mereka.
Peranan Budaya dan Tradisi dalam Masyarakat Jepun
Walaupun agama tidak lagi memainkan peranan utama dalam kehidupan seharian, budaya dan tradisi tetap menjadi asas penting dalam masyarakat Jepun. Banyak elemen budaya Jepun yang berasal daripada Shintoisme dan Buddha masih diamalkan hingga kini, tetapi lebih sebagai adat dan simbol sosial berbanding kepercayaan spiritual.
Sebagai contoh, upacara seperti Hatsumode (lawatan ke kuil pada awal tahun), Shichi-Go-San (perayaan kanak-kanak berumur tiga, lima, dan tujuh tahun), serta Omamori (jimat bertuah) masih diamalkan oleh ramai rakyat Jepun. Namun, kebanyakan individu tidak mengaitkan amalan ini dengan kepercayaan yang mendalam, sebaliknya melihatnya sebagai sebahagian daripada budaya Jepun.
Selain itu, perayaan seperti Obon (perayaan memperingati roh nenek moyang) dan Setsubun (upacara menghalau nasib buruk) masih popular kerana nilai tradisionalnya dalam menyatukan keluarga dan komuniti. Meskipun berakar umbi dalam kepercayaan agama, aktiviti ini kini lebih bersifat budaya daripada ritual keagamaan.
Budaya kerja dan etika sosial di Jepun juga berakar umbi dalam nilai-nilai tradisional. Konsep seperti wa (和), yang merujuk kepada keharmonian dalam masyarakat, masih mempengaruhi cara orang Jepun berinteraksi dan membuat keputusan. Oleh itu, walaupun sekularisme semakin berkembang, budaya dan tradisi tetap memainkan peranan besar dalam membentuk identiti masyarakat Jepun.
Teknologi dan Kemodenan: Faktor Pengurangan Kebergantungan kepada Agama
Kemajuan teknologi dan urbanisasi telah memberi impak besar terhadap cara hidup rakyat Jepun, termasuk dalam aspek keagamaan. Di bandar-bandar besar seperti Tokyo dan Osaka, kehidupan bergerak pantas, dan ramai individu lebih fokus kepada pekerjaan dan kehidupan peribadi berbanding amalan keagamaan.
Beberapa faktor utama yang menyebabkan berkurangnya kebergantungan kepada agama di Jepun termasuk:
- Sains dan Rasionalisme – Dengan kemajuan teknologi, ramai rakyat Jepun cenderung kepada pemikiran saintifik dan logik dalam menjelaskan fenomena alam, menggantikan kepercayaan tradisional.
- Urbanisasi – Kehidupan di bandar mengurangkan kebergantungan kepada kuil dan ritual keagamaan, kerana kebanyakan orang sibuk dengan pekerjaan dan aktiviti harian.
- Tekanan Hidup Moden – Kerja lebih diutamakan daripada amalan keagamaan. Budaya karōshi (kematian akibat kerja berlebihan) mencerminkan bagaimana tekanan pekerjaan lebih mendominasi kehidupan masyarakat Jepun.
- Alternatif Spiritual – Walaupun ramai yang tidak berpegang kepada agama tradisional, sebahagian individu mencari ketenangan melalui yoga, meditasi, atau falsafah seperti Zen, yang lebih berorientasikan gaya hidup berbanding agama.
Teknologi juga memberi pengaruh dalam cara masyarakat Jepun berinteraksi dengan unsur spiritual. Sebagai contoh, terdapat aplikasi yang membolehkan orang ramai membuat permintaan doa secara digital tanpa perlu mengunjungi kuil secara fizikal. Semua ini menunjukkan bagaimana teknologi telah mengubah cara masyarakat Jepun melihat dan berinteraksi dengan konsep agama dan spiritualiti.
Kajian Kes: Upacara dan Ritual Tanpa Kepercayaan Religius
Walaupun agama tidak lagi memainkan peranan utama dalam kehidupan seharian rakyat Jepun, banyak upacara dan ritual masih diamalkan, tetapi lebih sebagai tradisi budaya berbanding amalan spiritual.
Sebagai contoh, majlis perkahwinan di Jepun sering diadakan mengikut adat Shinto, dengan pengantin memakai pakaian tradisional dan menjalankan ritual di kuil. Namun, ramai pasangan tidak berpegang kepada Shintoisme secara aktif, dan sesetengah majlis perkahwinan juga diadakan mengikut gaya Barat tanpa unsur keagamaan.
Begitu juga dengan upacara pengebumian, yang kebanyakannya berasaskan tradisi Buddha. Walaupun ramai rakyat Jepun tidak mengamalkan ajaran Buddha dalam kehidupan seharian, mereka tetap mengikuti adat pengebumian Buddha untuk menghormati si mati. Upacara ini termasuk pembacaan sutra oleh sami dan penggunaan ihai (plak nama si mati) dalam penghormatan nenek moyang.
Selain itu, perayaan seperti Obon, yang bertujuan untuk memperingati roh nenek moyang, masih diamalkan secara meluas. Walaupun berakar dalam kepercayaan Buddha dan Shinto, banyak keluarga Jepun melihatnya sebagai satu kesempatan untuk berkumpul dengan keluarga dan menjaga hubungan dengan warisan nenek moyang mereka, tanpa semestinya mempercayai aspek spiritualnya.
Fenomena ini menunjukkan bagaimana ritual dan upacara di Jepun masih berterusan, tetapi dengan pendekatan yang lebih sekular, di mana elemen tradisi lebih diutamakan berbanding kepercayaan agama.
Pandangan Jepun terhadap Agama Luar
Walaupun rakyat Jepun secara umumnya bersikap sekular, mereka tetap mempunyai hubungan dengan pelbagai agama luar. Agama seperti Kristian, Islam, dan Hindu mempunyai penganut di Jepun, tetapi jumlah mereka adalah kecil berbanding penduduk keseluruhan.
- Kristian di Jepun – Kristian diperkenalkan oleh mubaligh Portugis pada abad ke-16, tetapi mengalami penindasan semasa zaman Edo. Hari ini, hanya sekitar 1% penduduk Jepun yang menganut Kristian, walaupun unsur budaya Kristian seperti perkahwinan gereja dan sambutan Krismas semakin popular dalam kalangan masyarakat Jepun, tetapi lebih kepada aspek komersial daripada keagamaan.
- Islam di Jepun – Islam masih merupakan agama minoriti di Jepun, dengan kebanyakan penganutnya terdiri daripada pendatang dari Asia Selatan, Timur Tengah, dan Asia Tenggara. Masjid-masjid seperti Masjid Tokyo Camii semakin berkembang untuk memenuhi keperluan komuniti Muslim di Jepun.
- Hindu dan Buddha dari India – Jepun mempunyai hubungan sejarah dengan agama Buddha dari India dan China. Walaupun agama Buddha di Jepun telah berkembang dalam bentuknya sendiri, masih terdapat penghormatan terhadap asal-usul agama ini.
Secara keseluruhannya, masyarakat Jepun bersikap terbuka terhadap agama luar tetapi tidak cenderung untuk menganutnya secara meluas. Sikap pragmatik dan sekularisme yang tinggi menyebabkan ramai rakyat Jepun melihat agama sebagai sesuatu yang bersifat peribadi dan tidak perlu diinstitusikan dalam kehidupan harian.
Generasi Muda dan Kepercayaan di Jepun
Generasi muda Jepun semakin kurang berminat terhadap agama, terutamanya dalam bentuk tradisional. Kajian menunjukkan bahawa ramai anak muda Jepun tidak mengidentifikasikan diri mereka dengan mana-mana agama, tetapi masih menghormati budaya dan tradisi yang berkaitan dengan agama.
Beberapa faktor yang menyebabkan perubahan ini termasuk:
- Pendidikan moden – Sistem pendidikan Jepun lebih menekankan sains, teknologi, dan pemikiran kritikal, yang mengurangkan kebergantungan kepada ajaran agama.
- Gaya hidup moden – Kehidupan yang sibuk dan fokus terhadap kerjaya menjadikan generasi muda kurang memberi perhatian kepada amalan keagamaan.
- Globalisasi – Pengaruh budaya luar, terutama dari Barat, telah mengubah pandangan anak muda terhadap konsep agama dan spiritualiti.
Walaupun begitu, generasi muda Jepun masih mengekalkan beberapa amalan tradisional seperti mengunjungi kuil pada Tahun Baru atau memakai omamori (jimat bertuah), tetapi mereka melakukannya lebih sebagai sebahagian daripada budaya dan bukan kerana kepercayaan yang mendalam.
Jepun sebagai Model Sekularisme Dunia
Jepun sering dianggap sebagai salah satu negara paling sekular di dunia, tetapi uniknya, sekularisme di Jepun bukanlah berdasarkan penolakan agama sepenuhnya. Sebaliknya, ia lebih kepada sikap pragmatik terhadap agama, di mana kepercayaan spiritual tidak diinstitusikan secara ketat dalam kehidupan harian.
Beberapa ciri utama yang menjadikan Jepun model sekularisme yang unik termasuk:
- Keseimbangan antara agama dan budaya – Walaupun ramai rakyat Jepun tidak menganggap diri mereka sebagai penganut agama yang taat, mereka masih mengamalkan tradisi berasaskan agama seperti upacara perkahwinan Shinto dan pengebumian Buddha.
- Pemisahan agama dan politik – Selepas Perang Dunia Kedua, Perlembagaan Jepun secara rasmi melarang campur tangan agama dalam politik, memastikan negara ini kekal sekular dari segi pentadbiran.
- Sikap pragmatik terhadap agama – Kebanyakan rakyat Jepun tidak melihat keperluan untuk memilih satu agama secara eksklusif. Mereka boleh mengunjungi kuil Shinto untuk memohon keberkatan, menghadiri pengebumian Buddha, dan pada masa yang sama meraikan Krismas secara komersial.
- Keutamaan kepada nilai sosial dan etika – Berbanding ajaran agama, masyarakat Jepun lebih menekankan nilai-nilai sosial seperti kesopanan, kerja keras, dan tanggungjawab kolektif.
Model sekularisme Jepun menunjukkan bahawa sesebuah masyarakat boleh mengekalkan nilai moral dan keharmonian sosial tanpa bergantung kepada institusi agama yang kuat.
Kesimpulan: Apakah Jepun Benar-Benar Tidak Memerlukan Agama?
Walaupun Jepun sering dilihat sebagai negara yang tidak begitu bergantung kepada agama, realitinya lebih kompleks. Agama mungkin tidak memainkan peranan utama dalam kehidupan harian rakyat Jepun, tetapi elemen keagamaan masih wujud dalam bentuk tradisi, budaya, dan etika sosial.
Sebahagian besar rakyat Jepun tidak merasakan keperluan untuk mengikuti agama tertentu secara ketat, tetapi mereka tetap menghormati kepercayaan nenek moyang mereka. Amalan seperti mengunjungi kuil pada awal tahun, menggunakan jimat keberuntungan, dan mengikuti ritual pengebumian masih menjadi sebahagian daripada budaya mereka.
Pada masa yang sama, Jepun telah membuktikan bahawa sebuah masyarakat boleh berfungsi dengan baik tanpa pengaruh agama yang dominan. Dengan kadar jenayah yang rendah, tahap disiplin yang tinggi, dan keharmonian sosial yang kukuh, Jepun menunjukkan bahawa nilai moral boleh dibentuk melalui budaya, pendidikan, dan norma sosial, tanpa bergantung sepenuhnya kepada ajaran agama.
Jadi, adakah Jepun benar-benar tidak memerlukan agama? Jawapannya bergantung kepada perspektif seseorang. Jika agama dilihat sebagai kepercayaan rohani yang membimbing kehidupan individu, maka Jepun mungkin kelihatan tidak bergantung kepadanya. Namun, jika agama dianggap sebagai warisan budaya dan sistem moral, maka Jepun masih mengekalkan banyak elemen keagamaan dalam bentuk yang berbeza daripada kebanyakan negara lain.